مصطفى النوراني الاردبيلي
215
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
عربى : شجرة السوس هندى : ملتى گياهى است علفى چند ساله ، داراى ساقه هوايى دراز و علفى و برگهاى آن مركب ، تعداد برگچهاى آن فرد و اغلب يازده تا است . ريشه شيرينبيان داراى عصارهاى است كه در طب گياهى مصرف وسيعى دارد . از عصاره شيرينبيان و عرق آن مشروب غير الكلى فرح بخشى درست مىكنند . شيرين بيان بومى تمامى مناطق معتدل با آب و هواى مديترانهاى است . روايت از جابر بن حيان : شيرين بيان گياهى است علفى و پايا از تيره سبزى آساها كه به ارتفاع 50 سانتىمتر يا يك متر مىرسد . اين گياه بومى جنوب اروپا و شمال آفريقا و نواحى معتدل آسيا مىباشد . ( در اكثر نقاط ايران خصوصا نواحى شرقى و شمال شرقى و همچنين آذربايجان به فراوانى مىرويد ) . ريشه و ساقه زيرزمينى آن مصرف دارويى دارد . عصاره شيرين بيان به تناسب شرينى طعم آن جهت مخفى كردن طعم ناپسند بعضى داروها نظير كاسيا و گنه گنه مصرف مىشود . سوس ، اصل السوس ، علوقيرنيرا ، عرقسوس ، عرق السوس ، شجرة السوس و مهك مىنامند . ريشه شيرين بيان در بازار به نام آسه نيز عرضه مىشود . « 1 » ابو على سينا گويد : سوس ، مهك ، شيرينبيان و بيخ مهك مزاجش معتدل است و اگر به طرفى گرايش پيدا كند رو به حرارت و رطوبت است . افشره و بيخش داروى كژدمه مىباشد ، افشرهاش براى زخمها مفيد است ، قصبة الريه را نرم كند ، ريه را مىپالايد ، صدا را صاف كند ، علاج سوزش بول ، قرحه گرده و مثانه و گرمى مثانه است ، براى تبهاى كهنه مفيد است . « 2 »
--> ( 1 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 1 ، ص 2110 ؛ ابن البيطار ، ج 3 ، ص 42 ؛ فرهنگ داروها ، ص 216 ؛ صيدنه ، ج 2 ، ص 895 . ( 2 ) - قانون در طب ، ج 2 ، ص 245 .